Thi công đá nung kết đúng kỹ thuật: Từ lắp đặt đến nghiệm thu

Chọn được đá đẹp chưa phải là bước cuối cùng, tấm đá sau khi rời khỏi kho còn phải trải qua nhiều công đoạn như đo đạc, cắt, gia công, vận chuyển, lắp đặt, xử lý mạch và nghiệm thu. Đây cũng là giai đoạn ảnh hưởng trực tiếp đến vẻ đẹp và độ bền của công trình.

Công trình được chuẩn bị tốt sẽ có mặt đá phẳng, mạch ghép gọn, đường vân hợp lý, cạnh cắt đá đẹp. Ngược lại, nếu đo sai, cắt vội hoặc nền thi công không tốt, đá đẹp đến đâu cũng khó đạt được kết quả như mong muốn.

Với đá nung kết khổ lớn, việc này càng quan trọng. Tấm càng lớn thì càng ít mạch ghép. Nhưng đồng thời việc vận chuyển, cắt và lắp đặt cũng cần được tính toán kỹ hơn. Chủ nhà không cần biết cách vận hành máy cắt hay thuộc tên từng loại keo, nhưng nên hiểu một quy trình thi công đá cơ bản gồm các bước nào và cần kiểm tra điều gì ở mỗi bước.

=> Xem thêm: Thi công bếp, bàn đảo và cầu thang cần lưu ý gì?

Có thể hình dung toàn bộ quá trình như sau:

Khảo sát - đo thực tế - lên phương án cắt - gia công - vận chuyển - chuẩn bị nền - lắp đặt - hoàn thiện - nghiệm thu.

Các bước thi công đá nung kết đúng kỹ thuật

Bước 1 - khảo sát vị trí trước khi thi công

Trước khi cắt đá, cần biết chính xác tấm đá sẽ được sử dụng ở đâu. Đá làm mặt bếp sẽ có yêu cầu khác đá lát sàn, đá làm cầu thang khác với đá ốp vách ti vi. Đá dùng cho bậc tam cấp ngoài trời cũng không giống một bộ bậc nằm hoàn toàn dưới mái che hay cầu thang.

Đơn vị thi công cần khảo sát một số vấn đề cơ bản:

• Kích thước khu vực cần ốp lát
• Tình trạng tường hoặc nền
• Vị trí cửa, cột và góc tường
• Các vị trí cần khoét như chậu rửa, bếp, vòi nước, ổ điện
• Điều kiện vận chuyển đá vào công trình
• Khu vực trong nhà hay ngoài trời
• Có thường xuyên tiếp xúc với nước hay không?

Với khu vực ngoài trời cần kiểm tra thêm độ dốc và hướng thoát nước. Độ dốc có thể hiểu đơn giản là tạo cho bề mặt một độ nghiêng phù hợp để nước tự chảy về vị trí thoát thay vì đọng trên đá.

 Vì sao bước khảo sát quan trọng bởi bản vẽ và công trình thực tế không phải lúc nào cũng giống nhau hoàn toàn một bước. Bức tường trên bản vẽ có thể vuông nhưng khi xây thực tế lại có sai số. Một bộ cầu thang thiết kế 18 bậc bằng nhau nhưng sau khi hoàn thiện phần thô, kích thước từng bậc có thể chênh lệch. Vì vậy kích thước cuối cùng để cắt đá nên dựa trên hiện trạng thực tế, đủ điều kiện đo, đặc biệt với những hạng mục yêu cầu độ chính xác cao.

Bước 2 - đo kích thước thực tế

Sau khi khảo sát là bước đo đây là việc đơn giản nhưng. Lại ảnh hưởng đến gần như toàn bộ những công đoạn phía sau. Ví dụ:

Với mặt bếp, cần xác định chiều dài, chiều rộng mặt bàn, vị trí chậu rửa, vị trí bếp, vị trí vòi nước, các góc tường, phần đá nhô ra khỏi tủ nếu có

Với cầu thang, cần đo mặt bậc của bậc, chiều dài từng bậc, chiếu nghỉ, các vị trí tiếp giáp với tường. Mặt bậc là phần chúng ta đặt lên, cổ bậc là phần đứng nằm giữa hai mặt bậc. Không nên mặc định tất cả các bậc có kích thước giống nhau rồi cắt hàng loạt trước khi kiểm tra. Với đá nung kết, đặc biệt là tấm khổ lớn, đo đúng trước khi cắt tránh phát sinh chi phí sửa chữa sau này.

Bước 3 - lên sơ đồ cắt, sau khi có kích thước thực tế chưa nên cắt ngay

Nên có sơ đồ cắt, tức là xác định từng phần của tấm đá sẽ được sử dụng vào vị trí nào. Ví dụ:

Một tấm đá dài 3.2 mét được dùng cho mặt bếp dài 2.6 mét, phần còn lại khoảng 60cm có tận dụng được cho vị trí khác không?

Hay một tấm đá được dùng để làm cầu thang thì nên chia mặt bậc và cổ bậc thế nào để giảm hao hụt?

Một sơ đồ cắt tốt cần giải quyết được ba vấn đề:

Đủ kích thước cho hạng mục - hạn chế đá thừa không cần thiết - giữ được bố cục màu và đường vân.

Đây chính là điểm khác nhau giữa cắt cho vừa và cắt để công trình đẹp.

Bước 4 - với đá có vân phải tính hướng vân trước khi cắt

Đá màu trơn hoặc vân nhẹ, fullbody hạt rải thường dễ chia tấm, nhưng với những mẫu có đường vân lớn, gia chủ nên xem nguyên tấm trước khi gia công. Một mẫu nhỏ chỉ cho chúng ta nhìn thấy một phần rất nhỏ của đường vân.

Khi nhìn nguyên tấm chúng ta mới biết vân bắt đầu chạy từ đâu, chạy theo hướng nào, khu vực nào vân mạnh, khu vực nào nên dùng vân nhẹ. Điều này đặc biệt quan trọng với vách ti vi, đảo bếp, bàn ăn lớn, sảnh cột hoặc những mảng tường lớn. Nếu cần ghép nhiều tấm cạnh nhau, nên tính cả hướng vân giữa các tấm. Không nhất thiết các đường vân phải nối chính xác với nhau trong mọi trường hợp, nhưng ít nhất chúng phải tạo được một bố cục có chủ ý.

Bước 5 - gia công đúng theo từng hạng mục

Sau khi chốt sơ đồ cắt mới bắt đầu gia công. Gia công không chỉ là cắt tấm đá thành kích thước mong muốn tùy hạng mục, có còn có thể phải cắt cạnh, khoan lỗ, khoét chậu, khoét bếp, xử lý góc, gia công mép, chuẩn bị vị trí ghép.

Các vị trí khoét và góc cần được thực hiện bằng máy móc, dụng cụ và thông số phù hợp với sản phẩm. Đây là một trong những lý do nên lựa chọn đơn vị đã có kinh nghiệm gia công đá nung kết. Không nên coi đá nung kết đơn giản là một viên gạch lớn rồi áp dụng cách cắt và lắp đặt giống gạch thông thường.

Bước 6 - kiểm tra đường vận chuyển trước khi đưa đá đến công trình

Đây là bước rất dễ bị bỏ qua. Gia chủ muốn vách ít mạch nên chọn một tấm đá thật lớn nhưng đến ngày lắp đặt mới phát hiện tấm đá không đưa được qua cửa hoặc đưa được qua cửa nhưng không quay được ở cầu thang hay thang máy không đủ kích thước, lúc này dù tấm đá đã được gia công rất đẹp cũng trở thành một bài toán khó.

Vì vậy, trước khi quyết định kích thước thành phẩm cần kiểm tra cả hành trình:

Kho - xe vận chuyển - cổng/ngõ - cửa nhà - cầu thang/thang máy - vị trí lắp đặt.

Nếu công trình trong ngõ nhỏ hoặc ở tầng cao, vấn đề này càng cần được tính trước, có phương án phù hơp.

Bước 7 - kiểm tra nền trước khi lắp đá

Đây là một trong những bước quan trọng nhất. Nền là bề mặt phía dưới nơi tấm đá sẽ được liên kết vào, có thể là tường, sàn bê tông, lớp vữa hoặc một hệ kết cấu khác tùy hạng mục. Trước khi lắp đá cần kiểm tra nền có chắc chắn không, phẳng không? sạch không? có bụi hoặc dầu bẩn không? có vết nứt bất thường không? có đang bị ẩm hoặc thấm nước không?

Nếu tường quá lồi lõm vẫn có thể cố ốp một tấm lớn lên trên việc căn chỉnh sẽ rất khó và dễ gây rơi vỡ. Nếu nền đang có vết nứt do kết cấu nhưng chỉ lấy đá che lên vết nứt phía dưới có thể tiếp tục ảnh hưởng đến lớp hoàn thiện. Với phòng tắm, sân, ban công hoặc khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước còn phải kiểm tra chống thấm. Chống thấm là lớp hoặc hệ vật liệu giúp hạn chế nước đi xuyên qua sàn, tường và các vị trí tiếp giáp.

=> Xem thêm: Hướng dẫn nghiệm thu công trình đá trước khi bàn giao

Bước 8 - chọn keo và phương pháp lắp đặt phù hợp

Chất kết dính thi công cần được lựa chọn dựa trên loại đá, kích thước tấm, loại nền, vị trí trong nhà hay ngoài trời, điều kiện sử dụng, khuyến nghị kỹ thuật của nhà sản xuất.

Với tấm khổ lớn, tùy mức tiếp xúc giữa đá, lớp liên kết và nền rất quan trọng. Phủ toàn bộ keo trên mặt đá  để tránh những khoảng rỗng không cần thiết phía dưới, nó có thể khiến một số vị trí không được hỗ trợ tốt. Đặc biệt lưu ý ở sàn cầu thang hoặc bậc tam cấp, nơi thường xuyên chịu lực từ bước chân va chạm trong quá trình sử dụng

Bước 9 - lắp đặt vào căn chỉnh tấm đá

Khi đưa tấm vào vị trí, thợ cần kiểm tra:

• Cao độ
• Độ phẳng
• Vị trí mạch
• Hướng vân
• Khoảng cách

Cao độ hiểu đơn giản là độ cao của bề mặt sau khi hoàn thiện. Ví dụ hai tấm sàn nằm cạnh nhau nhưng một tấm cao hơn tấm còn lại thì khi đi qua chúng có thể cảm nhận được ngay. Với tấm lớn, việc căn chỉnh cần được thực hiện khi lớp liên kết vẫn còn trong điều kiện cho phép điều chỉnh, không nên lắp xong toàn bộ rồi mới quay lại xử lý những sai lệch.

Bước 10 - xử lý mạch ghép

Mạch ghép chắc chắn sẽ xuất hiện trên bề mặt, bởi đường ron giữa này giúp bù trừ sự co giãn do nhiệt độ và dộ ẩm, tránh tình trạng đá ốp lát bị nứt vỡ hoặc phồng rộp.

Điều quan trọng là mạch nằm ở đâu và được hoàn thiện như thế nào. Một đường mạch thẳng đều và được đặt đúng vị trí có thể giúp việc thẩm mỹ được tối ưu. Ngược lại, nếu mạch chạy qua vị trí đẹp nhất của đường vân hoặc chia một bức tường thành những phần mất cân đối sẽ khiến cho người sử dụng, người nhìn cảm thấy rối mắt. Vì vậy, không nhất thiết phải cố giấu tất cả các mạch, quan trọng hơn là tính vị trí mạch trước khi cắt đá

Bước 11 - hoàn thiện cạnh góc và các vị trí tiếp giáp

Sau khi lắp tấm cần kiểm tra kỹ những nơi như mép bàn, góc đảo bếp, mép cầu thang, bậc tam cấp, góc vách, vị trí đá tiếp giáp với gỗ, đá tiếp giáp kính, kim loại hoặc tường. Đây là những vị trí rất dễ nhìn thấy sau khi công trình hoàn thiện.

Mặt đá đẹp nhưng góc ghép thô hoặc cạnh xử lý không gọn sẽ làm giảm chất lượng tổng thể đặc biệt với cầu thang và tam cấp, cạnh trước của bậc còn thường xuyên chịu va chạm nên cần được gia công và hoàn thiện kỹ càng.

Bước 12 - chờ đủ thời gian trước khi sử dụng

Sau khi lắp đặt xong, keo vật liệu chít mạch và các loại vật liệu liên kết khác đều cần thời gian để đóng rắn, tức là đạt trạng thái đủ ổn định theo yêu cầu của sản phẩm. Thời gian này phụ thuộc vào hệ vật liệu được sử dụng, do đó cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và đơn vị kỹ thuật. Không nên vì muốn nhanh tiến độ mà vừa lát sàn xong đã cho người đi lại hoặc đặt vật nặng lên ngay.

Bước 13 - nghiệm thu tổng thể trước chi tiết

Sau khi nghiệm thu, chủ nhà thường có xu hướng tiến sát vào tấm đá để tìm vết xước nên làm ngược lại. Đầu tiên hãy đứng ở khoảng cách chúng ta thường nhìn không gian, kiểm tra tổng thể:

• Màu sắc có đúng không?
• Các tấm có hài hòa không?
• Đường vân có đúng phương án không?
• Vị trí mạch có hợp lý không?
• Bố cục có giống phương án đã thống nhất không?

Sau đó mới tiến lại gần kiểm tra từng chi tiết.

Bước 14 - kiểm tra bằng cách sử dụng thực tế

Tới bước này, chủ nhà hoàn toàn có thể tự làm.

Với sàn, đi trực tiếp trên bề mặt, quan sát vị trí ghép và cảm nhận xem chỗ nào bất thường hay không.

Với cầu thang, đi lên và đi xuống vài lần. Kiểm tra mặt bậc, cổ, bậc cạnh và cảm giác bước chân.

Với bếp đứng vào vị trí nấu ăn, mở tủ, kiểm tra chậu rửa, bếp, vòi vào các vị trí khoét. Quan sát chỗ đá tiếp giáp với tường và hệ tủ.

Với phòng tắm, nên thử nước, quan sát xem nước có chảy đúng về phễu thoát sàn hay không. Nếu xuất hiện những vị trí đọng nước, cần kiểm tra lại độ dốc.

Với bậc tam cấp, đi lên xuống trực tiếp. Nếu bậc nằm ngoài trời, cần đặc biệt quan tâm đến hướng thoát nước. Nếu bậc nằm dưới mái che, kiểm tra theo hướng theo đúng điều kiện sử dụng thực tế của gia đình.

=> Xem thêm: Những lỗi thi công khiến công trình nhanh xuống cấp

Bước 15 - kiểm tra lần cuối trước khi ký nghiệm thu

Chủ nhà nên sử dụng một check list đơn giản.

Check list này không thay thế nghiệm thu kỹ thuật của đơn vị chuyên môn, nó giúp chủ nhà biết mình cần kiểm tra những gì trước khi xác nhận công việc đã hoàn thành.

Kết luận

Thi công đá nung kết không bắt đầu từ việc thợ đặt tấm đá lên nền và cũng không kết thúc bằng khi tấm đá cuối cùng được lắp xong. Đó là cả một quá trình khảo sát, từ đo thực tế, lên sơ đồ cắt, gia công, vận chuyển, kiểm tra nền lắp đặt, xử lý mạch và cạnh đến khi hoàn thiện chờ đủ thời gian nghiệm thu, mỗi bước đều có vai trò riêng.

Đo đúng giúp hạn chế cắt sai. Sơ đồ cắt tốt giúp giảm hao hụt và giữ được đường vân. Nền tốt và hệ liên kết phù hợp với giúp tấm đá làm việc đúng với vị trí sử dụng. Gia công tốt giúp cạnh góc và lỗ khoét hoàn thiện hơn. Nghiệm  thu kỹ giúp phát hiện vấn đề trước khi bàn giao. Một nguyên tắc rất đáng nhớ là một tấm đá đẹp là nguyên liệu chỉ sau khi được đo đúng, cắt đúng và thi công đúng, nó mới thực sự trở thành một phần đẹp và bền của ngôi nhà.